Niedostosowanie kościołów, kaplic i obiektów klasztornych dla potrzeb osób niepełnosprawnych to temat trudny, a w części nawet skomplikowany. Wobec czego wymaga szerszego i bardziej szczegółowe omówienia, przede wszystkim z powodu szerokiego spektrum problemów związanych z przebudową adaptacyjną obiektów zabytkowych, gdzie barierę stanowi ustawa o zabytkach. A często nawet konstrukcja obiektu uniemożliwia przeprowadzenie jakichkolwiek prac, efektem których mogłoby być wprowadzenie udogodnień dla osób niepełnosprawnych motorycznie. Nowsze budownictwo sakralne pod tym względem jest przygotowane. Jednakże kwestii związanych z duszpasterstwem nie można i nie należy ograniczać tylko do barier architektonicznych. Wprawdzie ich likwidacja, zwłaszcza dla dobra osób dotkniętych niepełnosprawnością motoryczną jest potrzebna i nawet konieczna, ale pozostają jeszcze nierozwiązane inne problemy. Dotyczące duszpasterstwa osób z niepełnosprawnością sensoryczną, czyli upośledzeniami słuchu i/lub wzroku. Natomiast mimo wielu deklaracji słownych Kościół instytucjonalny zdaje się w ogóle nie zauważać potrzeb duchowych i religijnych osób dotkniętych niepełnosprawnością intelektualną, a lokalni duszpasterze (w parafiach) najczęściej do tej szczególnej formy posługi nie są w ogóle przygotowani. Mimo że w posłudze duszpasterskiej wobec tych osób i ich rodzin  na czoło wysuwa się parafia, a duszpasterstwo ponadparafilne, zwłaszcza realizowane na szczeblu diecezjalnym pełni tylko rolę uzupełniającą. Tymczasem dla rozwoju duchowego osób dotkniętych niepełnosprawnościami, a także  członków ich rodzin duże znaczenie mają specjalne formy duszpasterstwa im dedykowane. Duszpasterstwo w parafii powinno także najpierw uczyć zrozumienia, a potem utrwalać umiejętność życia w innych od dotychczasowych warunkach i zmienionej następstwami niepełnosprawności rzeczywistości.

● Z danych GUS wynika liczba osób niepełnosprawnych w Polsce wynosi ok. 4,9 mln i może sięgać do 7,7 mln – rozpiętość danych jest skutkiem metodologii badań i wyboru definicji niepełnosprawności. Najczęściej występującym rodzajem niepełnosprawności według danych GUS są uszkodzenia i choroby narządu ruchu, które dotykają 59% osób niepełnosprawnych prawnie lub biologicznie. Jednocześnie niemal połowa osób niepełnosprawnych deklarowała posiadanie schorzeń układu krążenia (47%). Kolejne dwie często występujące grupy schorzeń to schorzenia neurologiczne, na które cierpi około 38% osób niepełnosprawnych prawnie lub biologicznie, oraz uszkodzenia i choroby narządu wzroku, które dotknęły 35% tej grupy. Co piąta osoba niepełnosprawna ma uszkodzenia lub choroby narządu słuchu (19%), zaś co dziesiąta – schorzenia psychiczne (11%). Upośledzenia umysłowe to zaledwie 5% wszystkich schorzeń; jednak w tym obszarze brak jest szczegółowych danych. Co jest spowodowane sposobem orzecznictwa o niepełnosprawności dzieci (które nie ukończyły 16 roku życia). Warto zauważyć również, iż podane powyżej odsetki wskazują na dużą skalę współwystępowania schorzeń z różnych grup u tych samych osób.

Obszar komunikacji, w którym potrzeby wskazało 7% osób niepełnosprawnych jest szczególnie ważny dla osób z niepełnosprawnością wzrokową (17%) oraz słuchową (15%). Osoby niepełnosprawne wzrokowo wskazywały szczególnie na potrzeby związane z dostosowaniem komunikacyjnym przestrzeni publicznej, np. sygnalizacja dźwiękowa w przestrzeni publicznej, odpowiednie dostosowanie dokumentów i dostępnych materiałów w przestrzeni publicznej (użycie alfabetu Braille’a, większy druk, dostępność stron internetowych). Osoby niepełnosprawne słuchowo wskazywały priorytetowo na potrzebę zapewnienia tłumacza migowego w przestrzeni publicznej, a także wykorzystywanie go, gdy jest dostępny. Również dla 6% badanych, szczególnie dla osób niepełnosprawnych intelektualnie (15%) oraz osób niepełnosprawnych psychicznie (12%) ważne okazały się działania nakierowane na włączenie, integrację ze społeczeństwem, takie jak różne akcje informacyjno-promocyjne kształtujące dobre nastawienie społeczne osoby niepełnosprawnej: życzliwość, wyrozumiałość oraz akceptację, kontakty z innymi ludźmi, gronem przyjaciół, rówieśników, a także (szczególnie istotne dla osób niepełnosprawnych intelektualnie) posiadanie własnej rodziny i miłość.

Jak podaje „Annuarium Statisticum Ecclesia in Polonia AD 2020”, w Polsce jest 10 356 parafii katolickich. Łącząc te dane z podanymi wyżej bardzo łatwo dostrzec, że w naszym kraju w każdej statystycznej parafii żyje od 473 do 744 osób niepełnosprawnych, których dotyczy wszędzie ten sam, stąd też powszechny (ogólnopolski) problemem, braku w parafii duszpasterstwa dostosowanego do ich potrzeb. Problem ten pozostaje nierozwiązany również na terenie dekanatów a często także w diecezjach. Co jest niepokojące, gdyż uwzględniając dane GUS przyjąć należy, iż w Polsce jest ok. 32,4 mln katolików, a zestawiając te dane z liczbą istniejących parafii nie trudno wyliczyć, że średnio na każdą z nich przypada 3129 wiernych. Dlatego idąc dalej, statystyki jednoznacznie wskazują, że osoby niepełnosprawne mogą stanowić nawet 24 % ogółu parafian. Oczywiście, aby móc podjąć efektywne działania duszpasterskie i określić ich formy, najpierw należy rozpoznać rodzaje  niepełnosprawności. Dlatego, aby z dobrym rezultatem, zwłaszcza poprzez skoordynowane w dekanatach, lecz przede wszystkim systematyczne działania, móc sprostać wszystkim, często specyficznym potrzebom i bez wyjątku każdej osoby niepełnosprawnej. Gdy zbędne są współczucie i litość, a potrzebne pomoc i wsparcie.